Selecteer een pagina

Het wordt een spannende week voor Nederland. Ondanks de coronacrisis staan deze week de Tweede Kamerverkiezingen op het programma. Nederlanders kunnen van maandag tot en met woensdag hun stem uitbrengen.

Wat kunnen we van deze verkiezingen verwachten?
Alle peilingen wijzen erop dat de VVD van minister-president Rutte voor de vierde keer op rij de verkiezingen gaat winnen. Volgens de laatste Peilingwijzer* (van 15 maart) komt de partij uit op 34 tot 38 van de in totaal 150 zetels in de Tweede Kamer. Daaronder is het een stuk spannender. De PVV lijkt op 17 tot 21 zetels uit te komen, gevolgd door het CDA (16-18 zetels) en D66 (14-18 zetels). Daar weer achter volgen de linkse partijen PvdA (11-13 zetels), GroenLinks (10-12 zetels) en de SP (10-12 zetels). Dinsdag wordt een nieuwe Peilingwijzer verwacht.

Volgens een recente peiling van opiniepeiler Maurice de Hond is het verschil tussen de VVD en de andere partijen een stuk kleiner. In zijn peiling van 14 maart komt de VVD uit op 31 zetels, gevolgd door de PVV (24), CDA (18), D66 (17), PvdA (11), SP (10) en GroenLinks (8).

Hoe de verkiezingsuitslag ook zal zijn, het formeren van een coalitie lijkt een flinke uitdaging te gaan worden. Nagenoeg alle partijen sluiten uit dat ze met de PVV in een regering stappen. Of de partijen van de huidige regering, die sinds de toeslagenaffaire demissionair is, opnieuw op een meerderheid uitkomen, is evenmin onduidelijk. Om op een meerderheid uit te komen, moeten waarschijnlijk minstens vier partijen met elkaar gaan samenwerken.

De verschillen tussen rechts en links lijken daarbij groter dan ooit. Bijvoorbeeld op het gebied van klimaat en duurzaamheid. De meningen over hoe om te gaan met de stikstofcrisis en de omgang met boeren lopen tussen rechts en links mijlenver uiteen. Partijen als de PvdA en GroenLinks willen de veestapel flink inkrimpen en boerenbedrijven uitkopen, maar daar zien de VVD en het CDA niets in. Ook over de vraag of er een nieuwe kerncentrale moet komen in Nederland, lopen de meningen tussen links en rechts uiteen. Niet alleen de verkiezingen, maar ook de regeringsformatie lijken daarmee spannender dan ooit te worden.

Hoe worden de verkiezingen, rekening houdend met de coronaproblematiek, georganiseerd?
Om drukte in de stembureaus te voorkomen en kwetsbare Nederlanders zoveel mogelijk ruimte te geven, is de Tweede Kamerverkiezing dit keer over drie dagen uitgesmeerd. Maandag en dinsdag zijn in alle gemeentes al enkele stemkantoren geopend, waar kwetsbaren en ouderen dan in alle rust hun stem kunnen uitbrengen. Pas op woensdag gaan alle stembureaus open.

De stemlokalen zijn zo ingericht dat stembureauleden en kiezers te allen tijde anderhalve meter afstand kunnen houden. Het dragen van een mondkapje is verplicht, kiezers moeten bij binnenkomst hun handen desinfecteren, tussen stembureauleden en kiezers staan kuchschermen en in elk stembureau is een extra stembureaulid aanwezig die in de gaten houdt of het niet te druk wordt in het stembureau. Kiezers mogen het stembureau niet in wanneer ze klachten hebben die op het coronavirus kunnen wijzen. In dat geval mogen ze een ander volmachten om voor hem of haar te gaan stemmen. Het rode potlood, waarmee kiezers hun stem uitbrengen, mogen kiezers in de meeste gevallen mee naar huis nemen.

Zeventigplussers die het vanwege het coronavirus niet zien zitten naar een stembureau te komen, hadden de mogelijkheid om per brief te stemmen. Briefstemmers konden hun stem tot afgelopen vrijdag versturen of nog tot woensdagavond inleveren bij een afgiftepunt.

Waarom wordt in Nederland op woensdag gestemd?
Waar in veel Europese landen verkiezingen op zondag plaatsvinden, is in Nederlandse de woensdag de vaste kiesdag. Volgens de Kiesraad stemt Nederland op woensdag, om zoveel mogelijk mensen in de gelegenheid te stellen hun stem uit te brengen. ‘Vanwege religieuze redenen vallen de vrijdag, zaterdag en zondag af’, luidt de uitleg. De maandag valt af, omdat de voorbereidingen dan in het weekend zouden moeten plaatsvinden. Met de woensdag wordt de middelste van de overgebleven dagen gekozen.

* De Peilingwijzer combineert de peilingen voor de Tweede Kamer van drie onderzoekbureaus: I&O Research, Ipsos/EenVandaag en Kantar.